Czym jest depresja ?

Stany pogorszenia nastroju mogą przyjmować różne odcienie od „ fizjologicznego” smutku poprzez przygnębienie, uczucie obojętności aż do głębokiej depresji. Ludzie cierpiący na depresję są niezdolni do cieszenia się z czegokolwiek, cierpią jeszcze bardziej w chwilach, które dotychczas wydawały się radosne. Ta świadomość utraconej zdolności do odczuwania radości nasila ich poczucie cierpienia i czyni bardziej udręczonymi. Natomiast ludzie pogrążeni smutku nadal potrafią cieszyć się drobnostkami jak kwiaty czy choćby muzyka. Smutek, przygnębienie są emocjami, których doświadcza każdy człowiek wielokrotnie w trakcie swojego życia. Ich pojawienie się nie zawsze związane jest z depresją.
Rozpoznać to zaburzenie można dopiero gdy stanom obniżonego nastroju towarzyszą dodatkowo inne objawy m.in. poczucie braku energii, niemożność przeżywania radości, niska ocena własnej wartości oraz gdy trwają odpowiednio długo, tzn. ponad 2 tygodnie.

Objawy.
Człowiek w   depresji  jest smutny, bez chęci do działania, jakby bez energii życia .  Nawet drobne, podstawowe czynności życia codziennego są dla niego ogromnym wysiłkiem. Ma niską samoocenę, czuje się balastem dla rodziny. Nie ma wizji przyszlości.Funkcjonuje z ogromnym poczuciem winy( poczucie winy  a nie krzywdy- bardzo charakterystyczny objaw prawdziwej depresji). W skrajnych sytuacjach  miewa myśli i tendencje rezygnacyjne wręcz samobójcze. W najcięższych stanach mogą występować urojenia depresyjne, w których treściach dominuje wina, kara, grzech. Czasami pojawiają się nawet  omamy węchowe (odczuwanie “zapachu”zgnilizny,śmierci). Rano budzi się z niechęcią do życia,  po południu może ulec nieznacznej poprawie. Charakterystyczne dla   depresji są zaburzenia snu. Trudności w zaśnięciu, budzenie się w środku nocy, czasami z koszmarami sennymi. U niektórych osób występuje brak apetytu powodujący  spadek masy ciała.

Depresja maskowana jest stanem, w którym w obrazie chorobowym dominują objawy somatyczne. Tu obnizony nastrój jest na dalszym planie .Pacjent często trafia do poradni ogólnej, do lekarza rodzinnego i skarży się na dolegliwości sercowe, uczucie duszenia , ciężaru w ok. serca, podaje dolegliwości gastryczne, nieokreślone bole w jamie brzusznej, zaparcia, bóle głowy, kobiety trafiają do ginekologa z zaburzeniami miesiączkowania. Badania diagnostyczne wykluczają tło somatyczne, ordynowane leki przeciwbólowe nie przynoszą ulgi pacjentowi.Dopiero skierowanie do psychiatry okzauje się skutecznym posunięciem. Zaburzenie depresyjne może pojawić się jako pojedynczy epizod i czasami może ulec samoistnemu wyleczeniu. Najczęściej jednak nieleczona depresja nawraca i każdy kolejny nawrót bywa głębszy od poprzedniego.

Objawy psychologiczne depresji:

• Obniżenie nastroju
• Lęk
• Anhedonia- brak zdolności odczuwania przyjemności
• Pesymistyczne zapatrywanie się na życie aż po całkowitą utratę nadziei
• Utrata dotychczasowych zainteresowań ( hobby)
• Zaburzenia koncentracji uwagi
• Osłabienie pamięci
• Trudności w podejmowaniu decyzji
• Utrata energii, stanowczości
• Utrata poczucia własnej wartości
• Utrata wiary w siebie
• Utrata zdolności do wydawania własnych sądów
• Brak zainteresowań seksualnych
• Poczucie winy
• Poczucie beznadziejności
• Powracające myśli o śmierci

Objawy somatyczne:

• Zaburzenia snu ( bezsenność lub nadmierna senność)
• Przewlekłe dolegliwości bólowe
• Bóle głowy
• Bóle karku, pleców, okolicy krzyżowej, stawów
• Bóle  w klatce piersiowej, uczucie ciężaru w piersiach.
• Uczucie ciężkiego serca
• Dolegliwości gastryczne: zaparcia, biegunki, skurcze w jamie brzusznej
• Suchość w ustach
• Obniżona temperatura ciała, uczucie zimna

Objawy psychomotoryczne depresji:

• Obniżenie napędu, spowolnienie psychoruchowe
• Brak aktywności ruchowej
• Ograniczenie komunikowania się
• Utrata energii życiowej

Odpowiedz na pytania tak lub nie na objawy wyszczególnione przez Światową Organizację Zdrowia ( WHO – World  Health Organization )  Jeśli przez na co najmniej 2 tygodnie występuje u Ciebie 5 spośród niżej wymienionych objawów ( odpowiedziałeś na TAK na przynajmniej 5 pytań ), może to oznaczasz, że cierpisz na depresję.

1. Czy przez większość dnia jesteś smutny,   czy często płaczesz?
2. Czy występuje u ciebie brak zainteresowania wykonywaniem codziennych czynności?
3. Czy czujesz się zmęczony każdego dnia?
4. Czy  Twój apetyt się zmienił, czy straciłeś lub przybrałeś na wadze?
5. Czy źle sypiasz, czy cierpisz na bezsenność lub nadmierną senność?
6. Czy czujesz się nadmiernie niespokojny, podniecony, czy inni to zauważają?
7. Czy masz trudności ze skupieniem uwagi i myśleniem niemal każdego dnia, nowe proste  zadania  wydają się trudne do rozwiązania a decyzje niemożliwe do podjęcia?
8. Czy czujesz się bezużyteczny i masz poczucie winy prawie codziennie?
9. Czy odczuwasz napięcie?
10. Czy myślisz o śmierci, o samobójstwie?

Schizofrenia jest chorobą o wielu przyczynach:

 A/Endogenne ( czynniki wewnętrzne)

• •dziedziczno – metabolicznych
• •Skaza biologiczna (ubytek, dysfunkcja biologiczna niczym nie uwarunkowana)

 B/Egzogenne ( czynniki .zewnętrzne)

• Zakażenia, wirusy
• Zaburzenia  immunologiczne (defekt odpornościowy)
• Zatrucia metaboliczne

 Etiopatogeneza

Zaburzenia neurotransmisji: człowiek  rodzi się z genetycznie uwarunkowanym zaburzeniem naurotransmisji, pod wpływem jakiejś substancji, choroby, urazu może dojść do zaburzeń w obrębie receptorów katecholaminowych, dopaminowych, serotoninowych.

a/teoria transmetylacji( nieprawidłowa przemiana grup aminowych ,katecholamin

b/teoria dopaminowa  wzrost  Dopaminy, nasila się aktywność receptorów DA, D2-omamy urojenia, wzrost DA po amfetaminie, neuroleptyki blokują receptory DA, D2 stąd skuteczność w likwidowaniu objawów psychotycznych.

c/teoria serotoninowa ( spadek serotoniny w synapsach)

 C/Psychogenne

Wrodzone cechy osobowości (osobowość schizotymiczna)

Swoista struktura osobowości ukształtowana w war. środowiskowych, rodzinnych, w dzieciństwie.

D/ Teoria wirusowa: 1950r Czystowic, Morozow

• Istnieją p/ciała w sur. krwi i w OUN
• Wirus latentny( powolny) namnaża się w synapsach.

 E/ Czynniki genetyczno-dziedziczne

• 77,6% u bliźniąt żyjących oddzielnie
• 91,5% u bliźniąt żyjących razem
• 50% gdy oboje rodzice chorowali
• Dziedziczy się podatność, gen odpowiedzialny za SCH zlokalizowano w chromosomie 5

F/ Czynniki środowiskowe:

• Grupy wypierane( emigranci, mniejszości narodowe
• Środowisko rodzinne i panująca w nim atmosfera emocjonalna
• Niestosunek uczuciowy matki do dziecka (nadopiekuńczość) materialna rekompensata dla dziecka za brak uczuć
• Schizofreniczna matka
• Negatywne wydarzenia

 G/ Czynniki immunologiczne:

• Schizofrenia to choroba z autoagresji (autoimmunizacyjna)
• Wahania w stężeniach immunoglobulin IgG, IgA,IgM u chorych na SCH.

 H/Teoria Haptoglobin ( Langego)- dotyczy białek krwi.

• Zmiany w surowicy krwi (w obrębie  transferyn, prealbumin u chorych na SCH

 I/ Teoria Psychoanalityczna:

• SCH to regresja do stadium narcystycznego
• Schizofreniczna matka

 J/ Czynniki Hormonalne:

• Okres dojrzewania 18-35 r.ż.

K/Czynniki konstytucjonalne:

• Budowa ciała: leptosomiczno-asteniczna( wysoki, szczupły, blady, izolujący się)

L/ Predyspozycje osobowościowe:

• schizotymicy( chłód emocjonalny, słabość kontaktu)

 Ł/ Czynniki organiczne:

• Zmiany w płatach czołowych( spadek gęstości)
• Zmiany typu ubytkowego w korze przedczołowej i czołowej
• Spadek przepływu mózgowego

 M/ Deficyt korowo – limbiczny

Teoria dyssolucji ( aktywności korowo – trzewnej)

• Wg Jacksona( omamy i urojenia są objawami oswobodzenia się czynności struktur niższych spod kontroli ośr.wyższych-uszkodzonych przez proces chorobowy. Proces chorobowy niszczy najpierw struktury wyższe czyli filogenetycznie najmłodsze. Co prowadzi do zaniku ich funkcji czyli  objawów negatywnych, jednocześnie zniszczenie wyższych pięter odhamowywuje niższe piętra o.u.n. i uruchamia ich funkcje a więc objawów pozytywnych.
• NeoJacksonizm- dyssolucja to inwolucja osobowości
• Wg Mazurkiewicza-wypada narząd czołowy – najmłodszy filogenetycznie narząd,  sterujący fragment naszej kory, która reguluje niższymi piętrami, wypadnięcie tego narządu prowadzi do ujawnienia się cech psychiki archaicznej a nawet protopatycznej.

N/ Teoria Psychotoxyn:

• Toxyna X –substancja we krwi chorego na SCH
• Transmetylacja
• Chorzy na grużlicę– (uczuleni na działenie toxyn)

 Troszeczkę historii…

Pierwsze wzmianki o objawach uznawanych dziś za schizofrenię – już w starożytności – Biblia, inne przekazy literackie .Dawniej uważana za opętanie przez moce tajemne, szatana, poddawana egzorcyzmom, palenie na stosie, itp.. Dzisiaj   schizofrenia uznawana jest za chorobę społeczną

• Choruje na nią około 400 tys. Polaków!
• Statystycznie co setna osoba może na nią zapaść
• Około ¼ pacjentów szpitali psychiatrycznych to schizofrenicy
• Nie jest to choroba specyficznie kobieca lub męska, chociaż u kobiet częściej spotyka się podłoże erotyczne choroby, natomiast u mężczyzn tzw. heroiczne
• Ostre objawy schizofrenii udaje się trwale złagodzić u 30-40% pacjentów, ale u większości choroba prowadzi do trwałych zmian w osobowości, np. zobojętnienia uczuciowego, unikania kontaktów z ludźmi. Rokowania są lepsze w przypadkach gdzie objawy choroby pojawiły się nagle i miały burzliwy przebieg.

Co ciekawe….

• …badania wykazały, że częściej spotyka się schizofrenię wśród społeczeństw tzw. cywilizowanych
• Wśród ludów pierwotnych, spotyka się częściej formy ostre, gwałtowne

Obawy społeczne

Mimo wielości artykułów na temat schizofrenii i kampanii społecznych, ludzie wciąż dysponują znikomą wiedzą na temat tej przypadłości. Podejście do niej cechuje wysoki lęk, nie traktuje się tego jak choroby

• Choroba ludzi młodych!
• Schizofrenia występuje najczęściej gdzieś pomiędzy 15 a 30 rokiem życia; w tym wieku napotykamy największe szanse na rozbicie osobowości
• Zdarzają się też przypadki schizofrenii dziecięcej (choć rzadko, ok. 1% zachorowań) i późnej
• Przypadki schizofrenii w wieku dojrzałym zdarzają się rzadziej.

Zanim zacznie się zapoznawać z objawami i analizować przypadki trzeba pamiętać o specyficznej cesze tej choroby!

• Może ona występować w formie:
• Ostrej  
• Przewlekłej

• Epizody, powtarzające się lub nie; nieprzewidywalność choroby, zmienność nasilenia, częstości, przechodzenie jednych rodzajów w inne, „labilność”!
• Nerwicowy początek („pseudonerwicowe” formy schizofrenii)

    Hipochondria, neurastenia, histeria

 PARAGNOMEN (objaw opisany przez Brzezickiego) – niezwykłe zachowanie się: czasem wybuch choroby jest na kilka tygodni lub miesięcy poprzedzony krótkim epizodem niezwykłego zachowania się, niezgodnego z charakterem i dotychczasową linią życiową chorego. Może być to czyn niespodziewany, pozbawiony motywu; jeśli później okaże się, że było to pierwszym zwiastunem schizofrenii, jest to właśnie paragnomen.

 Spostrzeganie

• Spostrzeganie- złożony układ procesów dzięki któremu powstaje u człowieka subiektywny obraz rzeczywistości zwany spostrzeżeniem( wynik procesu spostrzegania)
• Percepcja- termin używany zamiennie z terminami; spostrzeganie, postrzeganie, uświadamianie sobie.

Spostrzeganie pozazmysłowe

1. Telepatia- zdolność przekazywania myśli na odległość bez pośrednictwa zmysłów lub środków technicznych]

2. jasnowidzenie- zdolność widzenia bez pomocy narządów zmysłów

3. proroctwo- zdolność przewidywania przyszłości

4. Psychokinezja (telekinezja)- zdolność wpływania na ruch przedmiotów martwych bez fizycznego oddziaływania na nie.

5. kryptestezja- spostrzeganie przedmiotów lub zdarzeń nie oddziałujących na zmysły np. widzenie ducha

Spostrzeżenie

Spostrzeżenie- poznawczy proces psychiczny, polegający na odzwierciedleniu przedmiotu działającego na receptory.

• •Spostrzeżenia wzrokowe
• •Spostrzeżenia słuchowe
• •Spostrzeżenia smakowe,
• •Spostrzeżenia dotykowe

Spostrzeżenie nie jest sumą wrażeń, zależy od doświadczenia, znajomości przedmiotów podobnych, od stanu emocjonalnego w chwili spostrzegania. 

• •np. domu z oddali nie spostrzegamy jako zabawki, nie mylimy z zabawką

Zaburzenia spostrzegania

 Złudzenia ( iluzje) illusiones- zmienione, zniekształcone , spostrzeżenia , których chory nie koryguje, mimo dowodów błędności, brak krytycyzmu wobec doznanego złudzenia.

• • fizjologiczne
• • geometryczne
• • uwarunkowane przez nastawienie
• • uwarunkowane przez stan  emocjonalny(lęk, gniew)

Omamy, halucynacje (hallucinationes)-patologiczne doznania, spostrzeżenia, wrażenia , nie wywołane przez żaden przedmiot istniejący w polu percepcji człowieka,  powstają więc bez bodźców z zewnątrz, są rzutowane (projektowane ) na zewnątrz, towarzyszy im poczucie realności.  

• Elementarne- doznania typu wrażeń ( błyski, dźwięki) 
• Proste-spostrzeżenia dot. jednego analizatora( postać, śpiew, rozmowa) 
• Złożone- dot.wielu analizatorów ( sceny, ludzie, zapachy, głosy).

 Omamy wzrokowe

• fotopsje ( błyski, plamy, punkty) 
• makroptyczne (  ludzie zwierzęta  są w znacznych rozmiarach) 
• mikroptyczne( ( małe zwierzątka, myszki )

 Omamy słuchowe

• Elementarne –acoasmata (trzaski, pukanie, szmer)
• Proste i złożone (rozmowy, śpiew, dzwony). 
• Imperatywne( nakazujące, polecające, zakazujące)

Omamy smakowe( zmieniony smak potraw)

Omamy czucia ustrojowego (odczuwanie  zmian w narządach, szkodliwy wpływ trucizn na organizm)

Omamy węchowe:( zapach gazu, trupa)

• Halucynoidy ( napadowe odczuwanie przykrych zapachów w Epilepsji, chory jest krytyczny wobec nich)

Omamy dotykowe (  doznania na skórze, chodzące owady, świąd, robaki pod skórą).

Pseudohalucynacje, – spostrzeżenia  powstające bez bodźców z zewnątrz, obrazy widzi „oczyma wyobraźni” i odróżnia je od realnych.

 Urojenia – zaburzenia treści myślenia

Urojenia – ( delusiones) – są to fałszywe sądy, które chory wypowiada z głębokim przekonaniem o ich prawdziwości i których nie koryguje, mimo oczywistych dowodów ich błędności.

• Urojenia prześladowcze: -głębokie przekonanie, że jest się prześladowanym, śledzonym, mogą być połączone z omamami słuchowymi( głosy wrogów) ,smakowymi ( trucizna), węchowymi(gaz).
• Urojenia zazdrości – przekonanie o zdradzie, trójkąt zazdrości: serdeczne odnoszenie się uznaje za próbę oszukania go, powściągliwość to wyraz związania się z obcym, próby wyjaśnienia czy milczenie –świadczą o niewierności, chory wyczytuje z oczu, z wyrazu twarzy zdradę, E: paranoja alkoholowa, sch, psychozy starcze)
• Urojenia hipochondryczne -  przeświadczenie o chorobie niszczącej organizm, rak, kiła, pasożyt niszczący skórę.
• Urojenia zniekształcenia ciała – dyzmorfofobia –przekonanie, że ciało wydziela przykrą woń,  twarz jest zniekształcona, budzi odrazę, proszą chirurgów o operację plastyczną. E: sch.
• Urojenia grzeszności i winy

           a/przypisywanie sobie różnych przestępstw

          b/zbrodni

          c/obwinianie za grzechy ludzkości

• Urojenia nihilistyczne – poniżenia, upośledzenia, zubożenia, nicości, ciało jest niszczone przez chorobę,
•  Urojenia skrajnie absurdalne – to Zespół Cotarda (  członki się rozpadają, brak ciała, urojenia wiecznego potępienia).
• Urojenia wielkościowe

            a/przeświadczenie o nieprzeciętności,

           b/znajomości kilkunastu języków,

        c/pozycji w świecie

• Urojenie ksobne ( odnoszące) – odnoszenie do siebie  wydarzeń, rozgrywających się wokół niego. W prasie, w TV, chory wyczytuje między wierszami aluzje pod swoim adresem. Mniemanie, że ludzie odnoszą się do nich nieprzychylnie.
• Urojenia oddziaływania -  przeświadczenie, że na ciało umysł ktoś oddziaływuje, aparaty, wrażenie bycia hipnotyzowanym, naświetlanym, myśli są wykradane lub nasyłane.

Etiologia: spół Kandinskiego i Clerembaulta, psychozy organiczne,

• Urojenia owładnięcia – przeświadczenie o działaniu jakiejś siły, owładnięcie nią, myśli nasuwają się automatycznie ( objaw automatyzmu psychicznego).

Etiologia: zespół Kandinskiego i Clerembaulta ( pseudohalucynacje i urojenia owładnięcia: chory słyszy szepty szatana, nieznanej siły, które w postaci myśli wnikają do jego głowy i owładniają go, mantyzm (  napór obcych myśli).

• Urojenia antagonistyczne   (manichejskie) od  filozof. kierunku .walki dwóch sił dobra i zła,

Tu  chory jest prześladowany przez jakieś siły lub inne siły stają w jego obronie. Etologia: schizofrenia  źle rokująca.

• Urojenia depresyjne – w chorobach psychicznych którym towarzyszy depresja
• Urojenia samoponiżania, zubożenia, grzeszności, winy, nihilistyczne.
• Urojenia ekspansywne-   nacechowane dużą siłą ekspresji
• Urojenia wielkościowe, bogactwa, absurdalne w treści.
• Urojenia intuicyjne

a/ przekonania,

b/ idee urojeniowe ,powstające  bez zewnętrznej przyczyny jakby same przez się

Urojenia inne

• Urojenia katatymiczne  – życzeniowe. 
• Urojenia nawrócenia – dotyczą nagłej zmiany wiary, światopoglądu religijnego. 
• Urojenia objawienia – przeświadczenie o obdarzeniu właściwościami boskimi. 
• Urojenia obrazowe – urojeniowa interpretacja obrazów omamowych E: stany majaczeniowe, schizofrenia.  
• •Urojenia  protekcyjne – przekonanie o istnieniu opieki ,życzliwego nadzoru. 
• Urojenia resztkowe, rezydualne – utrzymujące się przez pewien czas po przebyciu choroby psychicznej. 
• Urojenia syntymiczne – treść wynika z nastroju chorego ( lękowego, depresyjnego, euforycznego) 
• Urojenia ułaskawienia –  przekonanie o rychłym ułaskawieniu u więźniów skazanych E: psychozy więzienne. 
• Urojenia wspomnieniowe- interpretacja urojeniowa minionych  zdarzeń.
• Urojenia paranoidalne  są to  urojenia nieusystematyzowane, nie są spójne, mogą być prześladowcze, wielkościowe, zazdrości.E: sch. 
• Urojenia niespójne (inkoherentne)  brak wszelkiej spójności i zmienność treści,

Objawy ogólne  schizofrenii

• •Pozytywne  (obecność zaburzeń funkcji psychicznych

1. Urojenia
2. Zaburzenia mowy
3. Omamy
4. Katatonia( zesztywnienie mięśniowe, znieruchomienie)
5. Trudności w komunikacji

• Negatywne  (obniżenie lub brak prawidłowych funkcji psychicznych)

1. Anhedonia-(utrata zdolności odczuwania przyjemności)
2. Apatia( zobojętnienie, brak reakcji na bodźce)
3. Otępienie
4. Zaburzenia uwagi
5. Ubóstwo werbalne
6. Wyobcowanie
7. Zaburzenia ekspresji twarzy

Objawy pierwotne i wtórne wg Bleulera

• Objawy pierwotne- bezpośredni wyraz procesu chorobowego
• Objawy wtórne – powstają w wyniku różnych mechanizmów psychodynamicznych jako reakcji na zaburzenia pierwotne.

Objawy pierwszorzędowe (wg Schneidera)

• Ugłośnienie myśli
• Omamy komentujące, dyskutujące
• Mantyzm- napór obcych myśli
• Urojeniowa interpretacja otoczenia
• Omamy psychiczne( odciąganie myśli, nasyłanie myśli, telepatia)

Objawy wg DSM3R

• Urojenia wpływu zewnętrznego
• Uczucie owładnięcia
• Nasyłanie myśli
• Dziwaczne urojenia( nihilistyczne, religijne, wielkościowe, niewiary małżeńskiej)
• Omamy komentujące zachowanie
• Rozkojarzenie toku myślenia

 Objawy fundamentalne, osiowe (kardynalne) wg Bleulera

• Rozpad struktury osobowości, jednoczasowe rozszczepienie (personalitas duplex simultanea, destructuatio personalitatis)
• Rozkojarzenie toku myślenia: zdania budowane na zasadzie wolnych skojarzeń, brak logiki, porozrywanie związków myślowych, rozluźnienie dyscypliny logicznego myślenia, myślenie autystyczno-niezdyscyplinowane,schizofazja( sałatka słowna), własne wstawki ( tzw.overinclusion), utrata sensu wypowiedzi, werbigeracje, perseweracje, neologizmy, echolalia, ambisentencja.
• Autyzm –zamknięcie się w sobie
• Zobojętnienie uczuciowe: (obtusio afectiva), zanik uczuć wyższych, pustka emocjonalna, brak czułości na los rodziny,  ambiwalencja.
• Dereizm- odwrócenie się od rzeczywistości

Zaburzone JA w 5 wymiarach:

• •Ja witalność( zaburzenie .poczucia żywotności)
• •Ja spójność( zaburzenie .poczucia integralności)
• •Ja tożsamość
• •Ja aktywność
• •Ja odgraniczenie

Abiotrofia – załamanie się linii życiowej, wyczerpanie się zapasu energii życiowej

Objawy akcesoryjne (dodatkowe) wg Bleulera

• Zaburzenia pamięci:

                a/paramnezje

                b/luki pamięciowe

                c/zafałszowanie pamięci:

-allomnesje( złudzenia pamięciowe,zniekształcenie wspomnień)

-pseudomnesje: konfabulacje(zmyślenia) i omamy pamięciowe(chory jest przekonay, że przeżył to co jest zmyślone)

• Depersonalizacja ( poczucie obcości własnej osoby)
• Apersonizacja (przejmowanie dolegliwości, objawów innych pacjentów)
• Transytywizm (przepisywanie innym własnych przeżyć)
• Zaburzenia mowy ( werbigeracje,perseweracje, neologizmy)
• Introwersja –brak syntonii
• Parafonia – monotonny głos
• Zaburzenia spostrzegania: złudzenia, omamy
• Urojenia nieusystematyzowane

Postacie Schizofrenii  wg ICD-10

• •SCH Paranoidalna       ( F 20.0)
• •SCH Hebefreniczna     ( F 20.1)
• •SCH Katatoniczna       ( F 20.2)
• •SCH Niezróżnicowana ( F 20.3)
• •Depresja poschizofreniczna     (  F 20.4)
• •SCH Rezydualna                (  F 20.5)
• •SCH Prosta                        (  F 20.6)

W/g ICD-10: “Zaburzenia schizofreniczne cechują się w ogólności podstawowymi i charakterystycznymi zakłóceniami myślenia i spostrzegania oraz niedostosowanym i spłyconym afektem. Jasna świadomość i sprawność intelektu są zwykle zachowane, choć z czasem mogą powstawać pewne deficyty poznawcze.
Najważniejsze objawy psychopatologiczne obejmują: echo myśli, nasyłanie oraz zabieranie myśli, rozgłaśnianie (odsłonięcie) myśli, spostrzeżenia urojeniowe oraz urojenia oddziaływania wpływu i owładnięcia, głosy omamowe komentujące lub dyskutujące o pacjencie w trzeciej osobie, zaburzenia myślenia i objawy negatywne.
Przebieg schizofrenii może być albo ciągły, albo epizodyczny, z postępującym lub stabilnym deficytem, lub też może być to jeden lub więcej epizodów z pełną lub częściową remisją…”

“SZALENSTWO to niemożność przekazania swoich myśli. Trochę tak jakbyś znalazł się w obcym kraju – widzisz wszystko, pojmujesz co się wokół Ciebie dzieje, ale nie potrafisz się porozumieć i uzyskać znikąd pomocy, bo nie mówisz językiem tubylców…”

 Schizofrenia Paranoidalna

• Spełnione ogólne kryteria SCH
• Nasilone urojenia i omamy
• Spłycenie afektu, objawy.katatoniczne, rozkojarzenie nie dominują w obrazie klinicznym
• Nagła ( rokuje dobrze)
• Przewlekła ( rokowanie złe)

Objawy Osiowe schizofrenii paranoidalnej

UROJENIA :

• odsłonięcia ( otoczenie zna myśli chorego)
• oddziaływania, wpływu (nasyłanie myśli , telepatia, fale ,prądy)

 UROJENIA KSOBNE (odnoszące, zjawiska w prasie, TV)

• CAPGRAS SOZJI –matka jest osobą podstawioną
• FREGOLIEGO –prześladowca przybrał postać lekarza
• SOBOWTÓRA – ktoś się podszywa za chorego
• POCHODZENIA – z rodziny panującej
• UROJENIA NIHILISTYCZNE – poniżenia, upośledzenia, zubożenia, nicości, ciało jest niszczone przez chorobę, skrajnie absurdalne – to Zespół Cotarda (  członki się rozpadają, brak ciała, urojenia wiecznego potępienia).
• UROJENIA ZNIEKSZTAŁCENIA CIAŁA– dysmorfofobia – przekonanie, że ciało wydziela przykrą woń,  twarz jest zniekształcona, budzi odrazę, proszą chirurgów o operację plastyczną
• UROJENIA PRZEŚLADOWCZE -głębokie przekonanie, że jest się prześladowanym, śledzonym, mogą być połączone z omamami słuchowymi( głosy wrogów) ,smakowymi ( trucizna), węchowymi( gaz).
• UROJENIA ZAZDROŚCI – przekonanie o zdradzie, trójkąt zazdrości: serdeczne odnoszenie się uznaje za próbę oszukania go, powściągliwość to wyraz związania się z obcym, próby wyjaśnienia czy milczenie –świadczą o niewierności, chory wyczytuje z oczu, z wyrazu twarzy zdradę
• UROJENIA WIELKOŚCIOWE– przeświadczenie o nieprzeciętności, znajomości kilkunastu języków, pozycji w świecie .
• UROJENIA ANTAGONISTYCZNE   (manichejskie) od  filozof. kierunku walki dwóch sił dobra i zła, chory jest prześladowany przez jakieś siły lub inne siły stają w jego obronie
• DYSMORFOFOBIA-( objaw lustra) zmiana kształtu twarzy, nosa
• EJDECHTOFOBIA –przekonanie, że chory wstrętnie pachnie, wygląda, dlatego ludzie go unikają)
• OMAMY ( chory zatyka sobie uszy, rozmawia z głosami)
• OMAMY PSYCHICZNE wykradanie myśli, odciąganie myśli, hipnotyzowanie, natłok myśli)
• PSEUDOHALUCYNACJE ( głos w głowie, echo myśli, ugłośnienie myśli)
• LĘK ( związany treściowo z urojeniami i omamami)
• OBJAW SEGLASA( chory wypowiada słowa jakby nasłane przez kogoś tzw. objaw ruchowy mowy

          AUTOMATYZMY PSYCHICZNE

• Zespół Kandynskiego Clerembaulta ( pseudohalucynacje i urojenia oddziaływania)
• Mantyzm – natłok obcych myśli
• Mały automatyzm psychiczny ( strzępki myśli, cieni myślowych)

• DEREIZM –oderwanie od rzeczywistości
• AUTYZM – zamknięcie się w sobie, myślenie autystyczne
• MYŚLENIE PARALOGICZNE- zaburzone myślenie logiczne
• NEOLOGIZMY –słowotwory
• KONTAMINACJE – zlepki myślowe, ,przekręcanie słów
• OVERINCLUSION (CAMERON)-nadmierne włączanie pojęć, luźno związanych jako ważne, zatarcie granic pomiędzy pojęciami.
• AMBISENTENCJA – współistnienie sprzecznych myśli
• METONYMIA – zastępowanie pojęć innymi prywatnymi, neologizmy
• ROZKOJARZENIE TOKU MYŚLENIA: – brak logicznego związku pomiędzy poszczególnymi fragmentami wypowiedzi, zdanie nic nie komunikuje, nie można nic  zrozumieć, chaos słów wchodzących w skład zdania, utrata sensu wypowiedzi. Przykład rozkojarzonego toku myślenia:

„przysłał po mnie Kowalski żebym pieniądze oddała, chcieli liczyć sto dwieście, trzydzieści, ale mnie boli głowa o tu w tym miejscu,, jak długo leże, to zbliżają się i mówią, wszyscy tak robią, a ja chodzę do szwalni,  chodziłam już kiedyś, na dziesiątkę, miałam nakazy, pan taż ma nakazy, zakazy, jak trzeba to są najmniejsze, równo poukładane, moje nazwisko….

• OTAMOWANIE TOKU MYŚLENIA-nagle przerwanie sprawnego myślenia.
• PERSEWERACJE -uporczywe trwanie, powtarzanie tych samych słów, w odpowiedzi na różne pytania.
• WERBIGERACJE- powtarzanie      wypowiadanie bezsensownych zdań, słów, jednostajnym tonem, do rymu.

 Schizofrenia zdezorganizowana, czyli hebefreniczna

Jest dość rzadka i występuje raczej w młodym wieku, przez co mylona jest niejednokrotnie z problemami dojrzewania, złym wychowaniem, buntem młodzieńczym, itp.

• Od gr. Hebe (młodość, wesołość)

             OBJAWY

• Rozprężenie życia uczuciowego ( afektywnego)

              a/spłycenie afektu

              b/niedostosowanie afektu

•   Dziwaczność zachowania ( pozy) zachowanie bezcelowe, niepowiązane
•   Absurdalność
•   Hiperaktywność
•   Zanik poczucia odpowiedzialności
•  Przypomina cielęce wygłupy, wrażenie krnąbrności, bezczelności, braku taktu
•  Agresywność
• Nieuznawanie dystansu wobec innych
•  Przekora, spełnianie próśb, obowiązków na opak
•  Gadatliwość, często niezrozumiałe wypowiedzi, powtarzanie się, neologizmy
• Perseweracja – powtarzanie się tych samych gestów, mimiki, słów, „dowcipów”
• Często pod wesołkowatością wyczuwalna pustka
• Brak koncentracji – przeskakiwanie w tematu na temat, zmienność zainteresowania elementami otoczenia
• Abstrakcyjność wypowiedzi
• Odcień katastroficzny (Kępiński) – przeczucie katastrofy, grozy, zła, „śmiejmy się i bawmy bo wszystko i tak jest bez sensu”
• Humor sztuczny, niezwiązany z podwyższeniem nastroju a jego obniżeniem
• Wybuchanie śmiechem bez powodu( śmiech nie śmieszy płacz nie wzrusza)
• Krnąbrność ,kpiarstwo, błazeństwo, wesołkowatość
• Brak dystansu: bezczelność, nachalność
• Agresywność
• Zanik poczucia odpowiedzialności za własny los
• Myślenie autystyczno-niezdyscyplinowane dcinanie  od rzeczywistości i zastępowanie jej przez marzenia senne lub urojenia
• Rozkojarzenie toku myślenia
• Urojenia dziwaczne
• Fantazje wielkościowe
• PUERYLIZM-regresja do lat dziecięcych,
• Hebefrenia dziecięca –pierwotne otępienie wczesne

Schizofrenia katatoniczna

• Związana głównie z dynamiką ruchu

Dwa rodzaje:

A/Hiperkinetyczna

B/ Hipokinetyczna

• spełnione  ogólne kryteria schizofrenii
• Na pierwszym planie zaburzenia napędu psychoruchowego
• Przez okres co najmniej 2 tyg. wyraźne występowanie jednego lub więcej objawów:
• Osłupienie lub mutyzm
• Pobudzenie( bezcelowa aktywność
• Zastyganie w dziwacznych pozach
• •Negatywizm, opór
• Sztywność
• Gibkość woskowata ( utrzymywanie kończyn i tułowia w pozycjach nadanych z zewnątrz) automatyzm nakazowy( automatyczne poddawanie się poleceniom)
• Furor catatonicus – podniecenie
• Raptus catatonicus- chory osłupiały nagle zrywa się
• Stupor catatonicus –chory podniecony zastyga
• Zespół katatoniczny- hipokinetyczny( osłupieniowy)

 Zespół  katatoniczno-hyperkinetyczny (podnieceniowy)

• Stan  oniryczny (oneiroidalny)
• Tu : więcej objawów endokrynologicznych niż przy pozostałych rodzajach,
• •zaburzenia krążenia,
• •wzmożony łojotok,
• •Zaburzenia menstruacji u kobiet
• •Zaburzenia snu i łaknienia
• •Zaburzenia wegetatywne ( sinica, obrzęki, odowodnienie)

Sen jest jednym z podstawowych zachowań człowieka:

• Sen jest fazową, rytmiczną, spoczynkową aktywnością mózgu
• Jedną trzecią życia dorosłego człowieka stanowi sen

Charakterystyka snu:

Dwie fazy snu:

• Faza non REM – faza snu wolnofalowego
• Faza REM (faza szybkich ruchów gałek ocznych) odpowiedzialna za marzenia senne, charakteryzująca się: skurczami mięśni, wzrostami i spadkami ciśnienia krwi, zmianami częstości pracy serca.
• W warunkach prawidłowych faza REM występuje tylko po uprzednio występujących fazach snu non REM.

Jaka jest rola snu?

Sen odgrywa rolę w:

• Odbudowie tkanek
• Termoregulacji
• Czynnościach immunologicznych
• Utrzymaniu pamięci
• Regulacji wrażliwości receptorów noradrenergicznych

Faza non REM dzieli się na 4 fazy:

1. Faza snu płytkiego, jest przejściem pomiędzy czuwaniem a snem (czas trwania: od 30 sekund do 7 minut)
2. Faza snu stabilnego ( sen właściwy, ok. 50% snu)
3. Faza snu głębokiego
4. Faza snu głębokiego (sen delta, wolnofalowy, 2 Hz)

Jak wygląda architektura snu

• Sen zaczyna się fazą snu płytkiego
• Prawidłowy sen zaczyna się fazą snu non REM trwającą 80-100 minut (fazy 1,2,3,4), po której następuje faza snu REM trwająca około 15 minut.
• W czasie prawidłowego snu u dorosłych pełen cykl snu powtarza się 4 lub 5 krotnie.

Zaburzenia snu – klasyfikacja:

• Bezsenność
• Hipersomnia (nadmierna senność)
• Parasomnie: spacery we śnie, nocne lęki, koszmary i zgrzytanie zębami (bruksizm), enureza( moczenie nocne).
• Zaburzenia rytmu, snu i czuwani
• Somnanbulizm
• Niedobór snu (hiposomnia)
• Dyssomnie
• RBD * Rem-sleep Behavior Disorder (tzw. Paraliż przysenny zaburznie ruchowe w stanie REM – pacjent nie może się ruszyć, wydobyć głosu)
• Bezdech senny( napadowy) tzw. Chorobliwe chrapanie,

Osoby cierpiące na bezdech senny po przebudzeniu nie czują się wypoczęci, w dzień dokucza im zmęczenie, nie uświadamiają sobie tego, że budzili się w nocy wiele razy z powodu braku powietrza, partnerka zauważa duszenie się, głośne sapanie, oddech w nocy staje się płytki, chwilami zanika całkowicie na kilka sekund, albo dłużej max. do 2 minut, może dojść do całkowitego rozbudzenia i taka sytuacja może powtarzać się całą noc, sprzyja otyłość i krótka szyja.

A) bezdech ośrodkowy - z mózgu wysyłany jest sygnał do przepony nakazujący przerwanie jej ruchów i człowiek przestaje oddychać,

B) bezdech zamykający – tzw. bezdech górnych dróg oddechowych w czasie snu, tu mięśnie górnych dróg oddechowych( języka i gardła) rozluźniają się, do tego stopnia, że tylna ściana gardła przestaje funkcjonować i następuje blokada oddechu,

C) bezdech mieszany

Nocne drgawki kliniczne, drgania i nagłe szarpnięcia nóg
Zespół niespokojnych nóg, ( zespół Ekboma ) dotkliwe bóle w nogach utrudniające zaśnięcie, szarpanie nóg, zdarza się podczas ciąży.
Narkolepsja – nadmierna senność w ciągu dnia.

Bezsenność jest to subiektywna dolegliwość polegająca na zbyt krótkim lub nie pokrzepiającym śnie. Warunkiem rozpoznania bezsenności jest utrudnione funkcjonowanie w ciągu dnia. (Zorick, 1989)

Rozpowszechnienie bezsenności w Polsce

• 61% – nie mają problemów ze snem
• 26% – obecnie mają problemy ze snem
• 11% – obecnie mają problemy ze snem (ale stosują leki)
• 5% – mieli problemy ze snem w przeszłości

Bezsenność – klasyfikacja

• Bezsenność przygodna – do kilku dni (praca zmianowa, zespół odrzutowca, nagły stres – oczekiwania na operację)
• Bezsenność krótkotrwała – do 3 tygodni (nagła choroba somatyczna, żałoba)
• Bezsenność przewlekła – powyżej 1 miesiąca (pierwotne zaburzenia snu, zaburzenia psychiczne, schorzenia somatyczne)

Objawy bezsenności:

• trudności w zaśnięciu
• sen przerywany
• wczesne budzenie i niemożność zaśnięcia
• zmęczenie poranne
• zmęczenie w ciągu dnia
• zła jakość snu

Wpływ bezsenności przewlekłej na funkcjonowanie społeczne

• Gorsze wyniki w nauce (Blum i wsp.,1990)
• Większa absencja chorobowa (Kales,1984)
• Rzadszy awans (Johnson i Spinweber,1983)

Wpływ bezsenności na zdrowie fizyczne

• Liczba hospitalizacji: 2x
• Ryzyko wystąpienia chorób psychosomatycznych: 2x
• Ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca: 2x
• Upośledzenie czynności układu odpornościowego
• Wzrost liczby wypadków: 2-4x
• Wzrost ryzyka zgonu u osób sypiających mniej niż 7godz.

Najczęściej stosowane metody radzenia sobie z bezsennością (co najczęściej robimy)

• wizyta w aptece (leczenie ziołami)
• zupełnie nic
• wizyta u lekarza
• działania niefarmakologiczne i pozamedyczne (alkohol)

Syndrom pracy zmianowej:

Badania National Center of Health Statistic wykazały, że osoby pracujące w systemie zmianowym są 2-3 krotnie bardziej narażone na urazy, uskarżają się na:

• Zmęczenie
• Lek,
• napięcie w kontaktach z rodziną
• brak możliwości zajęcia się swoim hobby,
• zaburzenia poczucia znajomości otoczenia,
• niewłaściwe odżywianie

W firmach które dostosowały system zmianowy do rytmów dobowych pracowników, zmiany co trzytygodnie, rotacja chronologiczna najpierw praca w dzień, potem wieczorem, potem zmiana nocna, uzyskiwały lepsze efekty, większą wydajność, poprawę stanu zdrowia personelu,

Istotna jest fluktuacja temperatury ciała, przesądzająca o spadku lub zwiększeniu sprawności umysłowej, najniższa temperatura występuje u człowieka między 3 a 5 w nocy, trwa wtedy sen głęboki i większość ludzi nie potrzebuje sprawności, wzrost temperatury rozpoczyna się przed południem, osiąga kulminację około południa, i aż do zmierzchu utrzymuje się największy poziom, po czym we wczesnych godzinach wieczornych następuje spadek temperatury.

Podlegamy rytmom biologicznym, spod których trudno nam jest się uwolnić, badania dowiodły, że nasz rytm biologiczny obejmuje przeciętnie 25 godzin, dlatego organizm domaga się późniejszego o godzinę udania na spoczynek i późniejszego wstania.

Dodanie jednej godziny na jesieni nie zakłóca tak rytmu biologicznego jak wiosenna utrata jednej godziny. Stwierdzono o 11 % więcej wypadków drogowych w pierwszym tygodniu przejścia na czas letni. Daje się to zauważyć szczególnie u osób podróżujących w różnych strefach czasowych, wystarczy godzinne przesunięcie strefy czasowej a już potrzebne jest 24 godziny na odzyskanie pełnej równowagi. Dotyczy to w szczególności osób podróżujących samolotami.

Syndrom opóźnionej adaptacji:

• Zmęczenie
• Spadek czujności,
• Częste oddawanie moczu w nocy
• Senność lub trudność z zaśnięciem
• Dezorientacja, poczucie zagubienia
• Spadek koncentracji uwagi i sprawności.
• Dolegliwości gastryczne
• Nerwowość

Podróżowanie statkiem, autobusem, pociągiem nie wywołuje takich skutków, gdyż powolniejsze tempo podróży daje czas na adaptację.

Aby przezwyciężyć syndrom opóźnionej adaptacji:

• Nie planuj ważnych spotkań tuż po przybyciu
• Przybądź na miejsce z dwudniowym wyprzedzeniem
• Dostosuj się do rytmu posiłków, aktywności charakterystycznej dla nowej strefy

Kilka wskazówek na dobry sen:

• Godzinę przed sen zrób kilka ćwiczeń oddechowych,
• Weź ciepłą, ale nie gorącą kąpiek,
• Wycisz się przy ulubionej muzyce,
• Wypij ciepły napój mleczny,
• Staraj się nie rozwiązywać w łóżku żadnych problemów, jeśli coś Cię męczy, spróbuj przeanalizować problem poza łóżkiem,
• Nie zasypiaj przed telewizorem,
• Nie pij zbyt dużo płynów przed snem,
• Kładź się do łóżka, gdy jesteś zmęczony ale nie zdenerwowany czy napięty,
• Nie dyskutuj ani nie kłóć się w łóżku,
• Nigdy nie leż w łóżku czekając na sen więcej niż 3 min, gdy nie nadchodzi wstań, zajmij się chwilę czymś mało absorbującym,
• Postaraj się wstawać o tej samej porze nawet jeśli miałeś złą noc, lub położyłeś się późno,
• Nie kłać się spać z zupełnie pustym żołądkiem ale nie przejadaj się przed snem, a przynajmniej kolację jedz powoli,
• Śpij na poduszce anatomicznie profilowanej.

Kwestionariusz samooceny – oceń swoją bezsenność

1. Czy często masz problemy z zaśnięciem? – Tak. Nie.

2. Czy budzisz się zbyt wcześnie rano? – Tak. Nie.

3. Jeśli się wybudzasz w nocy, czy masz kłopoty z ponownym zaśnięciem? – Tak. Nie

4. Czy często czujesz się zmęczony(a), gdy budzisz się rano? – Tak. Nie

5. Czy brak snu wpływa na Twój nastrój w ciągu dnia(powoduje, że czujesz się przewrażliwiony, rozdrażniony, przygnębiony) – Tak. Nie

6. Czy brak snu wpływa na Twoją pracę w ciagu dnia (upośledza Twoją koncentrację uwagi, pamięć lub myślenie) – Tak. Nie

Jeśli odpowiedziałeś Tak

• na 2 lub więcej pytań,
• na pytanie 3

zgłoś się do lekarza!

Znaczenie snu

Sen jest jedynym kontaktem z podświadomością. Wyjaśnianie snów było uprawiane komercyjnie już w starożytności

• Ok.200 r.p.n.e. znaleziono tablicę tłumacza snów praktykującego w egipskim Memphis, widniał na niej napis: Tłumaczę sny w boskiej służbie.
• Artemidor z Daldis, żyjący w II w n.e. wyłożył wyniki studiów nad snami w dziele Oneirokritika,
• Hipokrates (460 r.p.n.e.) nauczał, że dusza we śnie potrafi ujmować przyczynę choroby w obrazy., stan zdrowia osoby śniącej odzwierciedla się w jej snach.
• Średniowiecze to okres senników autorstwa najsłynniejszego biblijnego tłumacza snów Józefa syna Jakuba.
• Marcin Luter rozumowo wyjaśniał znaczenie snów, Wolter twierdził, że sny prorocze to zabobonny nonsens a dla Kanta, miały one źródło w żołądkowych dolegliwościach śpiącego.
• W 1990 Zygmunt Freud w Teorii snów przywrócił snom rangę obiektu badań naukowych, uważał on, że sen jest sensownym psychicznym tworem, użytecznym jako instrument terapeutyczny.

Genialne sny

• Giuseppe Tartini ( sonata z trylem diabelskim), Wagner, Beethoven, Schumann mieli sny pełne muzyki, skąd czerpali inspiracje i tematy do swoich kompozycji,
• Niels Bohr doznał fenomenu nagłego olśnienia i pewnej nocy, przyśniło mu się Słońce, wokół którego krążyły planety, wizja ta natchnęła Bohra do opracowania znanego do dziś modelu atomu.
• Elias Howe – we śnie widział ludożerców, tańczących z włóczniami wokoło ogniska na czubku włóczni były otwory, gdy się obudził stworzył igłę do maszyny z otworem z przodu a nie z tyłu igły.
• Dymnitr Mendelejew ułożył pierwiastki w układ okresowy, podczas snu,

Stres jest nierozerwalnie związany z naszym życiem i sam w sobie nie  jest szkodliwy, to co może nam zaszkodzić to nieumiejętność radzenia sobie ze stresem. Stres to inaczej przeciążenie. Stres jest naturalnym składnikiem życia. To stan wzmożonego napięcia wewnętrznego,  zaś sytuacja która go  wywołała nosi nazwę stressora.

Czym  właściwie jest stres. Kanadyjski fizjolog  Hans Selye określił stres jako organiczne, metaboliczne, fizjologiczne i neuropsychiczne zaburzenia wywołane przez czynniki agresywne. Wynika z sytuacji przeciążenia ­ (przeciążenie to właściwe wytłumaczenie słowa stres). Sam stres definiował jako ” niespecyficzną reakcją organizmu na wszelkie stawiane mu wymagania”.   Wiele zawodów już po 5 latach obejmuje efekt wypalenia zawodowego, emocjonalnego. Jawi się jako wynik trudnego a nawet niemożliwego do zażegnania konfliktu wewnętrznego. Rozwija się w miarę powstawania coraz większego rozdźwięku miedzy trudnością a możliwością zaradzenia. Niepostrzeżenie powstaje przepaść i sytuacja wymyka się spod kontroli. Płynąca stąd bezsilność sprawia, że stres (dysstres) staje się nie do zniesienia ­ trudniejszy w każdym razie do zniesienia niż trudność, która go wywołała (stresor).

Źródłem stresu jest wszystko co człowiek sobie stworzył i na co nie ma bezpośredniego wpływu np. klimat, zanieczyszczenie środowiska, hałas,  pośpiech,  przeludnienie, natłok informacyjny, aspiracje zawodowe, hierarchia społeczna, konflikty międzyludzkie,  niestabilność finansowa, praw, przepisów, mobbing, potrzeby emocjonalne, wartości kulturowe, tradycja, wychowanie,  samopoznanie,  samorealizacja,   wiara,  sumienie.

Stres jest konsekwencją adaptacji do zmiennych warunków środowiska cywilizacyjnego, społecznego, kulturowego. Kontakt interpersonalny a więc drugi człowiek jest dla nas potężnym źródłem stresu. Nawet my sami dla siebie jesteśmy takim źródłem.  Osobnicy o zaniżonej samoocenie, ludzie przewrażliwieni unikają nowych sytuacji, zamykają się w sobie, są sensytywni, nadwrażliwi. Inną odporność mają osobnicy o bogatych zasobach takich jak  czyste ekologiczne środowisko, przyjaciele, osoby na które możemy liczyć, orientacja w życiu, opanowanie sztuki życia, umiejętności realistycznego spojrzenia na życie, posiadanie zrównoważonej, nie zablokowanej metody komunikacji ze światem. Stres jest wynikiem faktu, że człowiek  stał się ofiarą indoktrynacji. Nadal jeszcze rodzice z dobrego serca przekazują dziecku, konieczności pokory, podporządkowania  się,  nie wychodzenia przed szereg , przekazywane z pokolenia na pokolenie idee cierpienia. Obecnie pojawiają się tendencje afirmacyjne, radości, szczęścia, które rewidują dotychczasowe poglądy.

Mobbing jako współczesne źródło stresu

Mobbing to  przemoc psychiczna. Mamy  z nią do czynienia tam gdzie   ludzie przebywają ze sobą w grupie przez dłuższy czas.

Trwający dłużej  powoduje zaburzenia zdrowotne i prowadzi do różnych chorób. Narzędzia jakimi posługuje się mober (sprawca mobbingu) to szykany, zwodzenie, podstęp, intryga, kłamstwa, plotki, oszczerstwa, a nawet zachowania sadystyczne. Przyczyn mobbingu doszukuje się między innymi w charakterze osoby zarządzającej. W tym przypadku jest to osoba o wyolbrzymionym poczuciu własnej wartości przeceniająca swoje umiejętności i wiedzę. Przekonana o własnych zdolnościach, nie przyjmuje krytyki ze strony innych . Wszelkie uwagi ignoruje, lub reaguje na nie z wściekłością lub złością. Osoba, która odważyła się mieć odmienne zdanie traktowana jest jak największy wróg.

U osób będących w głębokim stresie występuje szereg sygnałów ze strony różnych narządów , które wskazują jednoznacznie na  stan przeciążania. Są nimi: ból i  napięcie brzucha i pleców, sztywność karku,  napięta twarz, zgarbienie  agresywność, zamknięcie, niepokój, nerwowość, tiki,  nieuzasadnione ruchy,  brak pewności siebie, agresywność, jąkanie , zacinanie, tachykardia , podwyższone ciśnienie, zimne dłonie i stopy,  uczucie gorąca i zimna , przyspieszone tętno, nieregularny, płytki, przyspieszony oddech,  nadmierna potliwość, suchość w ustach, biegunka, nacisk na pęcherz, obstrukcja.

Na  szczególną uwagę zasługuje problem , który jest bardzo destrukcyjny, szczególnie u kobiet a mianowicie wypadanie włosów. Jest szereg przyczyn wypadania włosów   pośrednio związanych ze stresem . Są nimi choroby tarczycy, grzybice, łojotokowe zapalenia skóry, okres poporodowy, związany ze zmianami hormonalnymi, choroby nowotworowe, przewlekłe infekcje bakteryjne przebiegające   z wysoką gorączką. Obserwuje się wypadanie włosów u osób przyjmujących  niektóre leki przeciwnadciśnieniowe, obniżające poziom cholesterolu, antybiotyki. Bardzo istotny jest niedobór żelaza spotykany szczególnie u kobiet odchudzających się , stosujących dietę bezmięsną.

Spotykające nas sytuacje traumatyczne mogą spowodować całkowitą utratę owłosienia głowy. Nieznany jest dokładnie patomechanizm tego zjawiska. Jakkolwiek zwraca się szczególną uwagę na otaczającą nas wielość rozmaitych urządzeń elektronicznych  takich jak wszędobylskie telefony komórkowe, laptopy, nawigacje satelitarne,  kuchenki mikrofalowe, powodujące zakłócenie naszej równowagi bioelektrycznej a co za tym idzie obniżenie naszą odporności na sytuacje stresowe.

Być może , dochodzi  u tych osób do patologicznej  transformacji    genu odpowiedzialnego za reagowanie na stres  wypadaniem włosów. Badania wykazały, że przewlekłe sytuacje stresowe  mogą nasilać  wydzielanie hormonów takich jak prolaktyna,  która w dużym stężeniu występuje  u matek karmiących a  której nadmiar powoduje wypadanie włosów.Mamy tu do czynienia z efektem błędnego koła stresowego w którym lęk poporodowy, depresja wywołują u tych kobiet wzrost prolaktyny a co za tym idzie wypadanie włosów, które z kolei nasilają lęk i pogłębiają  objawy depresji.

Z podobnym mechanizmem błędnego koła stresowego mamy do czynienia w zespole obsesyjno-kompulsywnym   jakim jest trichotilomania. Schorzenie polegające na  kompulsywnym wyrywaniu  sobie włosów, dotyczy  w szczególności dzieci i kobiet.  Uporczywe wyrywanie włosów następuje w stanach przeciążenia stresowego, lęku, w stanach depresyjnych . Wywołuje ono  poczucie winy, wstydu, lek i pogłębienie objawów depresji  a co za tym idzie dalsze wyrywanie włosów.

Leczenie schorzenia jakim jest wypadanie włosów nie jest proste. Wymaga holistycznego podejścia lekarzy różnych specjalności  od endokrynologów, internistów , dermatologów, trychologów( lekarzy zajmujących się chorobami włosów), ginekologów a także psychiatrów.

W ostatnim czasie z wielką nadzieją przyjmuje się doniesienia o udanych interwencjach chirurgów- transplantologów, dokonujących śmiałych operacji przeszczepiania włosów. Jedna z metod polega na wycinaniu  specjalną wiertarką  mikrootworów  w skórze głowy objętej łysieniem, po czym implantuje się maleńkie przeszczepy zawierające kilka korzeni włosowych.

Podjęcie decyzji o przeszczepie powinno być jednak poprzedzone szerokim wachlarzem badań diagnostycznych umożliwiających poznanie przyczyny łysienia. Konieczna jest również konsultacja psychiatryczna pozwalająca na wyeliminowanie stresowego podłoża wypadania włosów.

Jeśli interesują Cię tematy: wypadanie włosów u kobiet, przeszczep włosów to znalazłem dla Ciebie bardzo dobre źródło informacji na ten temat na stronie www.klinikakolasinski.pl

Owładnięcie żądzą władzy jest stanem uzależnienia od sprawowanej władzy , powodującym zaburzeniem równowagi pomiędzy nią a innymi ważnymi sferami naszego życia. Granica rozdzielająca uzależnienie od sprawowania władzy od nałogu jest bardzo subtelna, łatwo ją przekroczyć nie zdając sobie z tego sprawy.

Ludzie uzależnieni od władzy oddzielają się od rzeczywistego świata, oddalają od rodziny, przyjaciół, tracą zdolność prawidłowej oceny rzeczywistości.

Należy tu podkreślić, że mamy do czynienia z owładnięciem władzą nie tylko w zrozumieniu osób sprawujących swoje funkcje w rządzie, ministerstwach , ale i władzy na niższych jej szczeblach: np. burmistrzów, wójtów, czy wręcz u prezesów, dyrektorów, naczelników.

Osoby te nie potrafią ustalić kim są gdy nie sprawują swojej funkcji . Zazwyczaj nie mają wielu odpowiedzi na pytanie kim są po powrocie do domu . To być może sygnał, że są już w szponach uzależnienia od władzy. Często zadawane mi jest pytanie, kim jest uzależniony od władzy, jakie ma cechy osobowości? Niewątpliwie są to osoby  próżne , zarozumiałe, skłonne do megalomanii , nie rozstają się z komórką i laptopem nawet na urlopie, traktują siebie jako osobę niezastąpioną, często nie dotrzymują obietnic, tracą kontrolę nad rzeczywistością, nie mają jakichkolwiek innych zainteresowań, tracą  właściwe  poczucie humoru , śpią 4-5 godzin na dobę, czasami czują się niedowartościowane. Cechuje ich  nadmierna wrażliwość na niepowodzenia i odrzucenie, tendencja do przeżywania długotrwale przykrości, podejrzliwość, ujmowanie obojętnych działań otoczenia jako wrogich , sztywne poczucie własnych praw, przecenianie własnego znaczenia, pochłonięcie wyjaśnieniami wydarzeń, przewrażliwienie, autorytarność, pozbawiona wystarczających podstaw podejrzliwość, że inni ich  wykorzystują , zaabsorbowanie bezpodstawnymi wątpliwościami co do lojalności partnerów , niechęć do zwierzania się innym, spowodowana nieuzasadnionym lękiem, że informacje te zostaną użyte przeciw nim w złych intencjach , odczytywanie ukrytych, poniżających lub groźnych znaczeń z niezłośliwych uwag lub zdarzeń , ciągłe noszenie urazów, czyli nie wybaczanie zniewag, krzywd lub afrontów , dostrzeganie ataków na ich charakter czy reputację, które nie są widoczne dla innych, oraz szybkie reagowanie na nie gniewem lub przechodzeniem do kontrataku , straszenie konsekwencjami, pomawianie innych, grożenie sądami.

Najbardziej niebezpieczne jest gdy u osób owładniętych żądzą władzy rozwijają się skłonności paranoiczne. Dotyczy to szczególnie osób u których występuje chłód emocjonalny, wycofywanie się z kontaktów z przyjaciółmi, wrogość, nadmierna podejrzliwość, nadmierna wrażliwość na lekceważenie i krytykę, niezdolność do wybaczania urazy. U których występowała patologia więzi międzyludzkich, frustracja potrzeb, wychowywanie w atmosferze nieufności i podejrzliwości. Niekiedy u tych osób dochodzi do ujawnienia się zespołu paranoicznego, zespołu podobnego do paranoi, mającego charakter reaktywny który jest określany jako reakcja paranoiczna (zespół paranoiczny). Zespół ten charakteryzują usystematyzowane urojenia (najczęściej prześladowcze , oddziaływania, wielkościowe ). Wszędzie są podsłuchy, siły specjalne, układy ,wszyscy wszystkich  nagrywają, obserwują. Urojenia interpretacji - wynikające z bezkrytycznie fałszywej oceny prawidłowych spostrzeżeń swych chorobliwych koncepcji. Urojenia prześladowcze rozwijają się najczęściej w związku z przeszkodami na jakie natrafia dana osoba w swej działalności i realizacji swych chorobliwych dążeń. Reakcja paranoiczna czasem dotyka osoby , zakompleksione z powodu nieatrakcyjnego wyglądu, niskiego wzrostu, osoby  złośliwe, wredne, u których zaburzenie powoduje zła komunikacja z innymi osobami, niepewność co do ich intencji. Reakcjom paranoicznym sprzyjają także paranoiczne cechy osobowości (nieufność, podejrzliwość, brak zdyscyplinowania społecznego, skłonność do opozycji, przekonanie o własnej wyjątkowości, deprecjonowanie innych, unikanie kontaktu wzrokowego z rozmówcą, woskowata twarz). Reakcjom tym sprzyja również sytuacja nagłego lub przewlekłego stresu psychologicznego, nadużywanie alkoholu, izolacja, długie przebywanie poza domem, bariera językowa. Pod wpływem niekorzystnego wydarzenia, godzącego w obraz samego siebie, dana osoba dochodzi do przekonania, że jest obiektem prześladowań, czuje się obserwowana i śledzona, szuka dowodów na spisek przeciwko niemu, staje się bardzo czujna i nieufna w stosunku do innych ludzi. Czasem próbuje się bronić przed wyimaginowanymi prześladowcami, co może powodować ataki agresji wobec otoczenia. Gdy osiągnie jeszcze większą władzę, staje się wręcz niebezpieczny. Przejawia wówczas chęć panowania nad ludźmi. Wymyśla dla tego celu akty prawne, nakazujące, zabraniające, rozszerzające kompetencje różnych urzędów. Prowadzi gry, gierki, stwarza pozory uczciwości. Niebezpieczne jest pojawienie się paranoi u neurotyka. Neurotycy uskarżają się na nieokreślone dolegliwości somatyczne, narzekają na ciągłe kłopoty zdrowotne. Ich nastroje są bardzo zmienne. Mają skłonności do popadania w stany lękowe i załamania nerwowe. Miewają depresje i cierpią na bezsenność.

Jakkolwiek owładnięcia władzą nie nazwałbym ściśle chorobą w pojęciu medycznym to jednak podobnie jak bycie w szponach alkoholizmu, narkomanii, hazardu, uzależnienie od sprawowania władzy jest w pewnym sensie chorobą zaprzeczeń. Żaden uzależniony nie przyzna się do tego, że jest „maniakiem władzy”. Uważa że tak być musi, poświęca rodzinę, kontakty z dziećmi, własne zdrowie, wszystko dla władzy. Nie potrafi funkcjonować bez władzy, odczuwa coś w rodzaju przymusu władzy, podobnie jak alkoholik cierpiący na przymus picia, czy pracoholik odczuwający przymus ciągłej pracy. Leczenie owładniętych władzą jest niezwykle trudne, gdyż najczęściej owładnięty żądzą władzy nie zdaje sobie sprawy, że padł ofiarą uzależnienia. Bagatelizuje sygnały rodziny, kolegów, lekarzy. Dobrze, że społeczny ostracyzm zniechęcający kiedyś ludzi do korzystania z porad psychiatry jest coraz mniejszy, to daje szansę na zwrócenie uzależnionemu uwagę że ma on problem. Staje się coraz modniejsze w świecie ludzi posiadających władzę posiadanie swojego psychoanalityka, jak dentystę czy fryzjera. Żaden z nich nie przyznaje się jednak do owładnięcia , raczej do depresji, wyczerpania nerwowego, braku snu itp. Nie mają czasu na sen, na odpoczynek, relaks, popadają w kolejne uzależnienia od kawy, papierosów, alkoholu. Kiedy dojdzie do wystąpienia syndromów paranoicznych leczenie jest jeszcze trudniejsze, gdyż chory zazwyczaj nie ma wglądu w proces chorobowy, czyli nie zdaje sobie sprawy ze swojego stanu psychicznego a i najbliższe otoczenie będące „zainfekowane” paranoją tj. zaindukowane objawami chorobowymi nie dostrzega problemu zarówno u osoby chorej jak i u siebie.

Najprostsza radą aby nie zostać owładniętym władzą jest chociaż na chwilę zrzucenie ” garnituru” ministra sekretarza stanu, prezesa, dyrektora,  w domu, na wycieczce, na spotkaniu u przyjaciół!. Nie stwarzanie z domu biura poselskiego, filii ministerstwa! Znajdowanie  czas na relaks, rozrywkę, hobby, odróżnianie świąt, sobót i niedziel od pozostałych dni tygodnia! Warto też znaleźć czas na rozmowę  z psychologiem, psychiatrą, lekarzem rodzinnym.

W dniach 13-14.04.2008 w Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu odbyło się drugie „ zgromadzenie” w sprawie teatrów dla najmłodszych. Bardzo mi przypadło do gustu określenie „zgromadzenie”, które powtarzam za koordynatorem projektu Panem Zbigniewem Rudzińskim, odzwierciedlające w słowie jednym tak wiele ważnego co można było doświadczyć w ciągu zaledwie dwóch dni, ale za to jakże pracowitych.

Wspaniała poetka Joanna Kulmowa na pytanie po co jest teatr dla dzieci odpowiedziała pięknymi strofami m.in.: ,że ” teatr dla dzieci jest po to, żeby wszystko było inne niż dotąd”.

Dla mnie, dla lekarza, teatr dla dzieci to laboratorium doświadczeń, profilaktyka stanów lękowych, zabawa w marzenia, to schody do nieba.

Warto było widzieć rozpromienione twarze dzieci, po każdym spektaklu, głośno komentujące wydarzenia, które dane im było doświadczać.

Uwagę moją skupiały ich reakcje w trakcie trwania prezentacji, ujawniały się żywe emocje od śmiechu poprzez radość, chwile niepokoju a potem wybuch szczerego entuzjazmu. Tak, po raz kolejny doświadczyłem, jak czułym barometrem emocjonalnym jest dziecko.

Niesamowite wrażenie na dzieciach wywarł „Bajkowy ogród” przedstawiony przez Pogotowie Teatralne ze Szczecina. Dzieci wychodziły zachwycone, a właściwie nie chciały wychodzić, gdyż po spektaklu mogły pobuszować za kulisami sceny, chociaż spektakl wydawać się mógł czasowo najdłuższy. Miałem odczucie, że nie chciały wracać do naszej rzeczywistości. Były oczarowane, zaczarowane, uśmiechnięte, rozbawione.

Głęboki aspekt wychowawczy poprzez wplątanie w spektakl wielu bardzo mądrych scenek, uświadomił rodzicom jak dużo poprzez zabawę, baśń, można jeszcze zrobić dla swoich malców. Myślę, że ten spektakl był również pewną szansą na zmianę swoich oczekiwań, żądań wobec dzieci. Rodzice mogli się wiele nauczyć jak reagować na kaprysy dzieci, ich bunty, lęki, niepokoje. Niemalże gotowe recepty zaprezentowali artyści z Pogotowia Teatralnego.

Różnorodność propozycji, ruch, piosenka, światło, efekty specjalne powodowały, że każde dziecko, bez względu na wiek odnajdywało cząstkę siebie, swoje marzenia, pragnienia.

Dzieci są najbardziej bezpośrednimi krytykami, nie znoszącymi kłamstwa, reagują emocjami, nie doszukując się głębokich treści, ich żywe reakcje są najlepszą recenzją dla spektaklu. I taką entuzjastyczną opinią dzieliły się z rodzicami tuż po przedstawieniu Pogotowia Teatralnego.

Pomysłodawcy powinni zasięgnąć opinii psychologów zajmujących się rozwojem psychiki 6 – latka.

Czy we wszystkim musimy doganiać Unię Europejską? Wykształcimy małe cyborgi, znakomicie orientujące się w informatyce, matematyce, a nie będące w stanie serdecznie i szczerze z uczuciem przytulić młodszego braciszka, pogłaskać pluszowego misia. To z nich w późniejszym okresie będą rekrutować się młodzi pacjenci poradni psychologiczno-pedagogicznych, a potem poradni psychiatrycznych.

Nie zabierajcie dzieciństwa, nieodwracalnego czasu, złotego okresu życia dziecka. 6-latek nie umie maskować i tłumić swych przeżyć emocjonalnych.

Prawie do końca okresu przedszkolnego, wskutek niepełnej dojrzałości układu nerwowego i niewykształconych jeszcze procesów hamowania, dziecko jest bardzo pobudliwe. Dlatego też nawet słabe bodźce mogą wywołać zarówno przykre, jak i przyjemne stany emocjonalne. Emocje mają charakter przejściowy. Dziecko przechodzi bardzo łatwo z jednego nastroju w drugi, diametralnie od niego różny. Zmartwione i zapłakane za chwilę śmieje się i cieszy (M.Przetacznik-Gierowska, G.Makiełło-Jarża, Psychologia rozwojowa i wychowawcza wieku dziecięcego 1992, s.173).

Zdaniem wielu psychologów podstawowymi czynnikami wpływającymi na jakość rozwoju uczuciowego jest spokój, czułość oraz poczucie bezpieczeństwa, które wpływają na powstanie odpowiedniego „klimatu wychowawczego”. Klimat taki jest nieodzowny zarówno w domu rodzinnym, jak i w instytucjach wychowania przedszkolnego, gdyż atmosfera spokoju, życzliwości i poczucie pełnego bezpieczeństwa sprzyjają stopniowemu poszerzaniu się kontaktów społecznych dziecka (M.Kwiatowska, Podstawy pedagogiki przedszkolnej, 1985, s.246).

Czy do pracy z 6-latkami są przygotowani nasi pedagodzy? Program i metody pracy oraz organizacja zajęć dla dzieci 6-letnich powinny się znacznie różnić od tych adresowanych do 7-latków. Czy ktoś pomyślał o przeszkoleniu kadry pedagogicznej, skoro do tej pory nie ma ostatecznej decyzji w sprawie przesunięcia wieku rozpoczęcia obowiązku szkolnego? Obawiam się, że nauczyciele nauczania początkowego nie są przygotowani do pracy z 6-latkami. Program studiów pedagogiki wczesnoszkolnej obejmuje bowiem nauczanie dzieci 7-letnich i starszych.

Pominę celowo problem nieprzystosowanych ławek, stołów, świetlic, boisk, bezpieczeństwa w szkołach.

Czemu to ma służyć? Po kompromitującej „kampanii mundurkowej” czeka nas kolejny ustawowy „bubel”.

A co Wy drodzy czytelnicy sądzicie na ten temat?

Metody: powieszenie, zatrucie gazem, rzucenie się z wysokości, rzucenie pod koła pociągu, utopienie, zatrucie lekami, trucizną.

Rodzaje:

1. Altruistyczne­ dla dobra społeczeństwa, kamikadze,

2. Egoistyczne­ skłóceni kochankowie

3. Anomiczne ­ w nagłych sytuacjach kryzysowych

4. Rozszerzone ­na najbliższych

ZESPÓŁ PRESUICYDALNY ( RINGELA)

1. osłabienie licznych funkcji psychicznych

2. uczucie lęku, niepokoju, zagrożenia

3. przekonanie o mniejszej wartości

4. postawy rezygnacyjne

5. tendencje do autoagresji­ agresji przeciwko sobie

6. ucieczka od rzeczywistości, realnych trudności

7. rozważanie o śmierci, samobójstwie.

Ryzyko samobójstwa:

1. Depresje

• wzrost poziomu lęku
• zaburzenia snu, bezsenność
• poczucie beznadziejności
• brak pomocy
• przekonanie o nieuleczalności(obecność ciężkich chorób)
• poczucie winy
• dążenie do poniesienia kary
• osamotnienie
• brak celów życiowych
• brak ideałów
• kryzys światopoglądowy

2. Schizofrenia

3. Alkoholizm

Czynniki współistniejące

Dyssymulacja – symulacja zdrowia, naleganie na wypisanie ze szpitala

Złowieszczy spokój – nagła wizyta u lekarza

• wizyta u bliskich
• nagła izolacja
• nagłe polepszenie, zmniejszenie lęku, podjęcie decyzji o samobójstwie, przynosi uspokojenie.

Anhedonia- utrata zdolności odczuwania przyjemności

Astenia – brak siły

Aleksytymia- (a­brak, thymos­uczucie), nieumiejętność wyrażania uczuć, rozumienia swoich uczuć, niezdawanie sobie sprawy z ich przeżywania, brak zrozumienia uczuć, prowadzi do somatyzacji.

Smutek- jest dolą człowieka, nawet najpogodniejszy ma okresy depresji, świat ciemnieje, sam siebie widzi w czarnych kolorach.

Depresja to

• obniżenie nastroju
• obniżenie terenu
• obniżenie aktywności ekonomicznej
• spadek dynamiki maszyny
• obniżenie dynamiki jakiegoś organu

Melancholia to wyłącznie smutek ludzki (Hipokarates),

• to jak przekręcenie kontaktu
• wszystko gaśnie
• świat traci barwę
• przyszłość zamienia się w czarną ścianę, nie do przebicia,
• przeszłość to pasmo ciemnych wydarzeń będących przyczyną poczucia winy,
• znika energia życiowa
• błahe sprawy narastają do rangi problemu,
• trudności rosną jak góry,
• myślenie trudne, skąpe,
• poczucie beznadziejności życia
• marzenie o śmierci, która wydaje się jedynym wybawieniem,
• człowiek jest przygarbiony, jakby dźwigał ciężar, jest spowolniały jakby miał u rąk i nóg kajdany, ma suche oczy.

Symulacja- świadome produkowanie objawów, chorobowych przez osobę zdrową a chcącą uchodzić za chorą.

Symulacja prewencyjna- osoba, która ma zamiar popełnić przestępstwo stwarza zapobiegawczo pozory choroby najczęściej psychicznej by w chwili ujęcia powoływać się na fakt bycia chorym.

Agrawacja- wyolbrzymianie, przejaskrawianie, przez chorego istniejących u niego zaburzeń, gdy pacjent chce osiągnąć jakieś korzyści, przy staraniu się o odszkodowanie, rentę, czasami po to tylko by zaabsorbować uwagę otoczenia własną osobą.

Niewyjaśnione samobójstwa policjantów (zachodniopomorskie)

listopad -2005 –  Julian T., jeden z najlepszych w Polsce specjalistów od przestępczości internetowej, członek grupy Matrix utworzonej w Komendzie Głównej Policji, strzelił sobie w głowę? na ławce w centrum Szczecina. Samobójstwo?

marzec -2008 - 49-letni funkcjonariusz  popełnił samobójstwo swoim domu w powiecie choszczeńskim. Osierocił dwójkę dzieci. Funkcjonariusz miał 17-letni staż pracy w policji. Zabił się z broni służbowej w marcowe, niedzielne popołudnie.

styczeń 2009 – policjant postrzelił się na jednym z posterunków policji w powiecie wałeckim. W wyniku odniesionej rany funkcjonariusz zmarł, miał 35 lat, pełnił służbę od 1994 roku. Ostatnio pracował w pionie dochodzeniowym na posterunku policji w powiecie wałeckim.

Przeczytaj:

 http://wiadomosci.wp.pl/kat,1347,title,Taki-ambitny-a-strzelil-sobie-w-glowe-,wid,12080268,wiadomosc.html

http://wiadomosci.wp.pl/kat,1347,title,Zonaty-ojciec-pracowity-i-strzal-w-glowe—czemu,wid,12059684,wiadomosc.html

http://wiadomosci.wp.pl/title,Tajemnicza-smierc-policjanta-pod-Warszawa-popelnil-samobojstwo-z-broni-sluzbowej,wid,14150616,wiadomosc.html

Celem sprawcy mobbingu ­mobera jest zepsucie opinii ofiary i szkodzenie jej w sposób, który pozwoli wyeliminować ją z pozycji, jaką zajmuje. Stopniowo niszczy jej reputację, zaburza i niszczy stosunki międzyludzkie,, wpływa negatywnie na jakość wykonywanej przez nią pracy.

Molestowanie seksualne­ -każde niechciane nieodwzajemnione działanie o charakterze seksualnym które jest nieprzyjemne dla osoby która jest jego obiektem, powodujące, że ta osoba czuje się upokorzona, zastraszona, skrępowana.

Agresja­ -wszystkie działania które mają na celu skrzywdzenie drugiego człowieka

Bullying –tyranizowanie ( zawiera elementy gróźb i przemocy fizycznej, przemoc przełożonych, starszego stażem kolegi, sprawcą przemocy jest stojący wyżej od ofiary jest szczególnie częsty w służbach mundurowych, opartych na rozkazach, w sł. zdrowia, w policji,  w wojsku gdzie warunki pracy sprzyjają bullingowi, częstemu nadużywaniu władzy. Bullying – przemoc przełożonych, starszego stażem kolegi, sprawcą przemocy jest stojący wyżej od ofiary.

Ganging up on someone –sprzysięganie się przeciw komuś

Harassment-nękanie

Stalking  -uporczywe nekanie 

Nękanie (z ang.stalking) polega najczęściej na celowym, uporczywym i długotrwałym działaniu skierowanym przeciwko danej osobie, którego celem jest upokorzenie i dezorganizacja jej życia. Nękanie polega na podejmowaniu powtarzających się i uporczywych działań wobec danej osoby, np. wysyłanie smsów, głuche telefony, rozpowiadanie i rozpowszechnianie informacji z życia osobistego lub zawodowego danej osoby, publikowanie w internecie, plakatowanie okolic miejsca zamieszkania lub pracy, szantażowanie ujawnieniem tajemnic, kierowanie gróźb, śledzenie, wyczekiwanie godzinami w miejscu zamieszkania lub pracy.

 Zachowania mobbingowe (przynajmnej 1 raz w tygodniu przez okres pół roku):

• Utrudnianie życia komuś kto jest bardziej kompetentny i sprawniejszy niż mober.
• Zmuszanie ludzi do walki z innymi poprzez nieustanny krytycyzm
• Pokrzykiwanie,
• Ciągła kontrola, natarczywe sprawdzanie,
• Ciągłe krytykanctwo,
• Uniemożliwianie awansu,
• Mober jest przywiązany do ofiary­ blokuje przeniesienie bo informacja może się ujawnić, musi mieć daną osobę blisko, by się na niej wyżywać,
• Przeciążanie pracą, dawanie więcej zadań, szybkich terminów, aby wymusić rezygnację,
• Zniesławianie, oczernianie pracownika,
• Umyślne sabotowania działań pracownika, nieudostępnianie informacji, materiałów do wykonywania pracy,
• Ostentacyjne znieważanie pracownika
• Silne, częste nieuzasadnione kontrolowanie,
• Nieodzywanie się
• Prześladowanie w formie gróźb, degradacji, ( jak ci się nie podoba to się zwolnij, mam na twoje stanowisko 100 innych).
• Nadmierne, administracyjne sankcje karne bez wysiłku by wspólnie rozwiązać problem, nie powiadomienie o zastosowaniu kary wobec pracownika.

Sprawcy mobbingu (moberzy)

• Młodzi
• Mężczyźni
• Mający trudne dzieciństwo(przemoc, alkohol w rodzinie)
• Działające w silnym stresie

Narzędzia jakimi posługuje się mober to

• szykany,
• zwodzenie,
• podstęp,
• intryga,
• kłamstwa,
• plotki,
• oszczerstwa,
• zachowania sadystyczne.

Ofiary mobbingu:

• Mundurowi ( policjanci, żołnierze, funkcjonariusze personel medyczny),
• Słabo doświadczeni zawodowo,
• Osoby nieasertywne, uległe.

Charakterystyka sprawcy mobbingu (Mobera)

• Mober Guru
• Mober ­ poszukujący aprobaty
• Mober­ zsocjalizowany psychopata

Mober Guru:

• Jest ekspertem w swojej dziedzinie
• Obsesyjny perfekcjonista
• Bardzo zaangażowany
• Traktuje ludzi przedmiotowo
• Egoista
• Zamknięty w sobie
• Bezlitosny
• Nie ma wglądu( jestem gwiazdą)
• Szuka kozłów ofiarnych za swoje błędy
• Myśli o sobie w samych superlatywach
• Kłamie by uzyskać korzyści
• Chłodny emocjonalnie
• Oceniający , krytykant
• Uzależnia od siebie
• Stosuje strategię wdzięczności( daje mały kąsek by uzyskać wdzięczność)

Mober poszukujący aprobaty:

• Jest w centrum uwagi
• Amatorsko manipuluje ludźmi
• Lubi wzbudzać współczucie
• Nadmiernie pomocny, narzucający się
• Przymilny
• Nienaturalnie uprzejmy, serdeczny
• Postawa przepraszająca
• Wybiórczo przyjacielski
• Obraża się gdy jest krytykowany,
• Rozszyfrowany próbuje wzbudzić litość, współczucie.
• Nienaturalnie serdeczny dla nowo poznanych

Mober- zsocjalizowany psychopata:

• Mistrz mimikry­ (Dr.Jackyll i Mr. Hyde)
• Podstępny, przebiegły, sprytny
• Wyrachowany
• Efektywnie manipuluje ludźmi
• Posiada dużą płynność słowną
• Potrafi wykorzystać wieloznaczność słów
• Ingeruje w życie domowe ofiar(podrzuca plotki)

Prawne aspekty mobbingu

1/Konstytucja RP

art.31.2 Każdy jest zobowiązany szanować  wolność i prawa innych

art.32.2 Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny

art.40    Nikt nie może być poddawany okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu

art.60    Każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy

 2/ Kodeks Karny

Od 6 czerwca 2011 r. w kodeksie karnym zostało zdefiniowane przestępstwo nękania:
 

Art. 190a.

§ 1. Kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia lub istotnie narusza jej prywatność,

podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Tej samej karze podlega, kto, podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek lub inne jej dane osobowe w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej.

§ 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 lub 2 jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

  § 4. Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 2 następuje na wniosek pokrzywdzonego

Art.156§1kk kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej,  choroby realnie zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej , całkowitej lub znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie,  lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała, podlega karze pozbawienia wolności od 1 roku do lat 10.

Art.157§1kk Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia inny niż określony w art.156§1kk podlega karze pozbawienia wolności od 3 mies. do lat 5.

Art.157§2kk Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni, podlega grzywnie, karze ograniczenia albo pozbawienia wolności do lat 2.

Art.207§1 kk. Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny,podlega karze  pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Art.207§2kk. Jeżeli czyn określony w §1 połączony jest ze stosowaniem szczególnego okrucieństwa, sprawca podlega karze  pozbawienia wolności od 1 roku do lat 10.

Art.207§3kk. Jeżeli następstwem czynu określonego w §1 lub §2  jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.

  3/ Kodeks pracy

 Dział 10- bezpieczeństwo i higiena pracy

Rozdział 1.

Podstawowe obowiązki pracodawcy

Art.207 §1.  Pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy.

Art.207§2. Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest zobowiązany:

1.organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy

2.zapewnić przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń. 

UWAGA!

Zachowania mobbingowe ( przynajmniej 1 raz w tygodniu przez okres pół roku,  w więc muszą powtarzać się wielokrotnie, systematycznie i przez dłuższy czas).

Nie można uznać za działanie mobbingowe, jednorazową krytykę, nawet upokorzenie, czy zranienie, traktowane jest jako epizod o przykrym zabarwieniu.

Koszty mobbingu:

• Straty zdrowotne  ofiary
• Rozpad małżeństwa
• Społeczne koszty leczenia, zwolnień lekarskich,  rehabilitacji, przejścia na rentę lub wcześniejszą emeryturę.
• Koszty zakładowe:

-Absencja chorobowa

-Fluktuacja kadr

-Konieczność szkolenia nowego personelu

-Koszty administracji, rekrutacji

-Brak dynamicznego rozwoju

-Zmniejszenie  efektywności pracy przez osobę mobbingowaną

-Popełnienie błędów przez osobę mobbingowaną

-Odszkodowania wypłacane ofiarom ( coraz częściej dostrzegane przez firmy ubezpieczeniowe).

Refleksja: Ojciec dający klapsa dziecku uczy dziecko zachowań przemocowych, które w dorosłym życiu będzie  wykorzystywało przewagę siły, (nie masz argumentu, umiejętności wychowawczych, cierpliwości to wal). Przekazuje dziecku specyficzny sposób podporządkowania sobie ludzi. Potem jest to przenoszone na kolegów, dalej na życie dorosłe, jesteś szefem to wal, jesteś  wojskowym, przełożonym to użyj broni, kończą się argumenty to używamy siły. A więc źródła przemocy należy upatrywać we wczesnym wychowaniu( dziecko ma prawo do agresji, bycia bestią, do tożsamości­ my te prawa jemu odbieramy, siłą). Do 11 r.ż dzieci nie akceptują zachowań przemocowych swoich rodziców, (ile to razy byliśmy świadkami “procesu wychowawczego”, kiedy ojciec leje dziecko mówiąc “sto razy Ci powtarzałem, że nie należy bić słabszych). To co się dzieje na arenie politycznej międzynarodowej jest odzwierciedleniem tego co się działo w naszych rodzinach, w naszym środowisku, wychowaniu. Już sama przemoc psychiczna w domu może być w przyszłości przeniesiona na życie dorosłe, złym wychowaniem torujemy drogę przemocową.